ചില ഖരാക്ഷരങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കണമെങ്കിൽ ഷാഹിനക്കിപ്പോൾ പല്ലുകൾക്കിടയിൽ കാറ്റു പിടിച്ചുനിർത്തണം. ശബ്ദനാഡികൾ ചുരുങ്ങുകയാണെന്നും, സംസാരശേഷി ഇനി അധികനാൾ ബാക്കിയുണ്ടാവില്ലെന്നുമുള്ള ബാബു ഡോക്ടറുടെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ വെറും കടലാസുകുറിപ്പടിയെന്നതിനപ്പുറം സ്വന്തം തൊണ്ടയുടെ ശരീരശാസ്ത്രമായി മാറുന്നത് അവളറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മനുഷ്യരോടവൾ സംസാരിക്കാറില്ല. നഗരത്തിലെ പഴയ കടകളിൽ നിന്നും വാങ്ങി മേശപ്പുറത്ത് കൂട്ടിയിട്ടിരുന്ന പുസ്തകങ്ങളായിരുന്നു അവൾക്കു കൂട്ട്. ആ കടലാസുകെട്ടുകളോട് ശബ്ദമുയർത്തി സംസാരിക്കുന്നതായിരുന്നു അവളുടെ വായനാശീലം. ഉച്ചരിക്കപ്പെടാത്ത വരികൾക്കു ജീവനില്ലെന്ന് അവൾ പണ്ടുതൊട്ടേ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.
നഗരത്തിലെ പഴയൊരു പുസ്തകക്കടയുടെ ഇരുണ്ട മൂലയിൽ, ചണച്ചരടുകൊണ്ട് ഒന്നിച്ചുകെട്ടിയ നിലയിലായിരുന്നു ആ പുസ്തകക്കെട്ട് അവൾക്കു കിട്ടിയത്. മേശപ്പുറത്ത് നിവർത്തിവെച്ചിരുന്ന പഴയൊരു സ്പാനിഷ് നോവലിന്റെ വിവർത്തനത്തിലാണ് അത്തരത്തിലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ആദ്യമായി അവളുടെ കണ്ണിൽപ്പെടുന്നത്. കഥാസന്ദർഭങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകളായിരുന്നില്ല അവ. വരികൾക്കിടയിലും താളിന്റെ മൂലകളിലും നേർത്ത പെൻസിൽ വരകൾകൊണ്ടുള്ള ചില സൂചികകൾ--ഒരു അർദ്ധവൃത്തം, അതിനു മുകളിൽ ചെറിയൊരു കുരിശ്. 'ശ്വാസം ഉള്ളിലേക്ക് വലിച്ച്, തൊണ്ടയിൽ അമർത്തിപ്പിടിക്കുക' എന്ന് ചെറിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ താഴെ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അച്ചടിവരികൾക്കു മുൻവായനക്കാരൻ നൽകിയ വ്യഖ്യാനമോ വായനാനിർദ്ദേശമോ ആയിരുന്നില്ല അത്. അതിലെ ശ്വാസഗതി തന്നെയായിരുന്നു അവിടത്തെ വായന. അടയാളങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്ന കൃത്യതയോടെ അവളതു വായിച്ചുതീർത്തു.
പിന്നീട്, ആ കെട്ടിലുണ്ടായിരുന്ന പരസ്പരബന്ധമില്ലാത്ത മറ്റു പല പുസ്തകങ്ങളിലും അവൾ അതേ കൈയക്ഷരം കണ്ടെത്തി. ഒരു സസ്യശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥം, കാലപ്പഴക്കം ചെന്നൊരു യാത്രാവിവരണം. മരിച്ച ഏതോ ഒരാളുടെ മുറിയിൽ നിന്നും തൂക്കത്തിന് വിറ്റൊഴിവാക്കിയ അമൂല്യമായ ഒരു വായനാശേഖരം വളരെ യാദൃശ്ചികമായി അവളുടെ മേശപ്പുറത്ത് എത്തിച്ചേരുകയായിരുന്നു എന്നും പറയാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ആ പുസ്തകങ്ങളിലെല്ലാം ഒരേ കൈയക്ഷരം ആവർത്തിച്ചുകണ്ടതിൽ അസ്വാഭാവികതയൊന്നുമില്ലായിരുന്നു.